top of page
Family in Poland – praktyczne informacje dla rodzin cudzoziemców mieszkających i planujących przeprowadzkę do Polski.
Family in Poland

Klasa przygotowawcza i nauka polskiego dla dzieci z zagranicy

Klasa przygotowawcza i nauka polskiego dla dzieci z zagranicy
Zapisanie dziecka do polskiej szkoły to dopiero pierwszy krok. Największym wyzwaniem dla dzieci przyjeżdżających z zagranicy jest zwykle język. Polskie prawo przewiduje dla nich dodatkową pomoc: bezpłatne lekcje polskiego, zajęcia wyrównawcze, oddziały przygotowawcze, a w niektórych szkołach także asystenta międzykulturowego. W tym artykule wyjaśniamy, co dokładnie przysługuje Twojemu dziecku, kto to organizuje i o co warto pytać w szkole. O samym zapisie do żłobka, przedszkola i szkoły piszemy w osobnym artykule.

Klasa przygotowawcza i nauka polskiego dla dzieci z zagranicy

Zapisanie dziecka do polskiej szkoły to dopiero pierwszy krok. Największym wyzwaniem dla dzieci przyjeżdżających z zagranicy jest zwykle język. Polskie prawo przewiduje dla nich dodatkową pomoc: bezpłatne lekcje polskiego, zajęcia wyrównawcze, oddziały przygotowawcze, a w niektórych szkołach także asystenta międzykulturowego. W tym artykule wyjaśniamy, co dokładnie przysługuje Twojemu dziecku, kto to organizuje i o co warto pytać w szkole. O samym zapisie do żłobka, przedszkola i szkoły piszemy w osobnym artykule.

Dziecko cudzoziemca w polskiej szkole

Dzieci cudzoziemców mogą uczyć się w publicznych szkołach i przedszkolach na takich samych zasadach jak dzieci polskie. Obowiązek szkolny obejmuje dzieci od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą 7 lat, do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do 18. roku życia. Dzieci 6-letnie mają obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, a młodzież do 18. roku życia podlega obowiązkowi nauki.

Jaka pomoc przysługuje dziecku, które słabo zna polski?

Z dodatkowego wsparcia mogą skorzystać uczniowie przybywający z zagranicy, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do nauki. Dotyczy to zarówno dzieci cudzoziemców, jak i polskich dzieci wracających z rodzicami do kraju. Zajęcia organizuje organ prowadzący szkołę (gmina albo powiat), a nie rodzic. Wsparcie obejmuje:

  • dodatkowe, bezpłatne lekcje języka polskiego — indywidualnie lub w grupie, co najmniej 2 godziny lekcyjne tygodniowo, przez nie dłużej niż 24 miesiące,

  • dodatkowe zajęcia wyrównawcze z przedmiotów — do 12 miesięcy, jeśli nauczyciel prowadzący stwierdzi taką potrzebę (np. z powodu różnic programowych),

  • naukę w oddziale przygotowawczym — jeśli gmina lub powiat go utworzyły,

  • pomoc asystenta międzykulturowego — jeśli szkoła go zatrudnia.

Łączny wymiar dodatkowych zajęć z języka polskiego i zajęć wyrównawczych nie może przekroczyć 5 godzin tygodniowo. Z tych zajęć mogą korzystać także uczniowie oddziału przygotowawczego. Do skorzystania z pomocy językowej nie potrzebujesz żadnego orzeczenia — to inny dokument niż orzeczenie o kształceniu specjalnym, o którym piszemy osobno.

Oddział przygotowawczy — czym jest?

Oddział przygotowawczy (potocznie klasa przygotowawcza) to oddział w szkole dla uczniów przybywających z zagranicy, którzy słabo znają język polski albo go nie znają. Ma pomóc dziecku, które uczyło się w szkole za granicą, przejść do polskiego systemu. Warto wiedzieć, że:

  • tworzą go organy prowadzące szkoły publiczne i niepubliczne — mogą, ale nie muszą, więc nie każda gmina ma taki oddział,

  • nauka trwa co do zasady jeden rok szkolny, ale może być skrócona lub wydłużona nie więcej niż o jeden rok szkolny,

  • oddział można utworzyć także w trakcie roku szkolnego,

  • w oddziale uczeń intensywnie uczy się polskiego według programu przygotowanego dla cudzoziemców,

  • oddziałów przygotowawczych nie tworzy się m.in. w szkołach specjalnych i artystycznych.

Jeśli w Twojej szkole nie ma takiego oddziału, zapytaj w urzędzie gminy lub miasta (wydział edukacji), czy działa on w innej szkole w okolicy, albo poproś o dodatkowe lekcje polskiego w zwykłej klasie.

Asystent międzykulturowy

Asystent międzykulturowy to osoba zatrudniona w szkole, która zna język i kulturę kraju pochodzenia ucznia. Pomaga dzieciom i rodzicom w kontaktach ze szkołą, m.in. tłumaczy na lekcjach, zebraniach z rodzicami i spotkaniach z psychologiem lub pedagogiem szkolnym, a także pomaga w adaptacji. Szkoła może go zatrudnić, ale nie ma takiego obowiązku, więc w wielu szkołach go nie ma. Zapytaj dyrektora, czy asystent pracuje w Waszej szkole lub w pobliskiej.

Egzamin ósmoklasisty — dostosowania dla cudzoziemców

Uczeń cudzoziemiec, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu, może na egzaminie ósmoklasisty skorzystać z dostosowań. Zwykle są to m.in. dłuższy czas pracy, arkusz dostosowany do jego potrzeb oraz możliwość użycia słownika dwujęzycznego. Szczegółowe zasady i terminy ogłaszają co roku Centralna Komisja Egzaminacyjna i okręgowe komisje, dlatego z wyprzedzeniem zapytaj dyrektora szkoły, co przysługuje Twojemu dziecku w roku, w którym będzie zdawać.

Jak zorganizować pomoc krok po kroku

  1. Zapisz dziecko do szkoły i powiedz dyrektorowi, że słabo zna polski.

  2. Poproś o objęcie dziecka dodatkowymi, bezpłatnymi lekcjami polskiego i, jeśli trzeba, zajęciami wyrównawczymi.

  3. Zapytaj, czy w gminie działa oddział przygotowawczy i czy jest w nim miejsce.

  4. Zapytaj, czy w szkole pracuje asystent międzykulturowy.

  5. Przynieś dokumenty o dotychczasowej nauce (świadectwa, zaświadczenia) i zapytaj, czy szkoła potrzebuje ich tłumaczenia.

  6. Co kilka miesięcy rozmawiaj z wychowawcą o postępach dziecka i o tym, jak długo jeszcze przysługują dodatkowe zajęcia.

  7. W klasie ósmej z wyprzedzeniem zapytaj o dostosowania na egzaminie ósmoklasisty.

Najczęstsze błędy

  • zwlekanie z zapisaniem dziecka do szkoły w nadziei, że „najpierw nauczy się języka”,

  • niezgłoszenie dyrektorowi, że dziecko potrzebuje wsparcia językowego,

  • założenie, że oddział przygotowawczy jest w każdej szkole,

  • zrezygnowanie z dodatkowych lekcji polskiego, bo dziecko „sobie poradzi”,

  • niesprawdzanie, ile miesięcy dodatkowej nauki już wykorzystano (limit to 24 miesiące),

  • brak informacji dla szkoły o potrzebie dostosowań na egzaminie ósmoklasisty,

  • mylenie pomocy językowej z orzeczeniem o kształceniu specjalnym — brak znajomości polskiego nie jest niepełnosprawnością.

Zasady dotyczące organizacji wsparcia mogą się zmieniać z roku na rok, dlatego aktualne szczegóły zawsze potwierdzaj w szkole lub w wydziale edukacji urzędu gminy.

Ten materiał ma charakter wyłącznie informacyjny. Po oficjalne, aktualne i pełne informacje zwróć się do odpowiednich instytucji państwowych lub wykwalifikowanych specjalistów. Chcesz zobaczyć wszystko wyjaśnione krok po kroku? Pełny artykuł, a także wiele innych ważnych tematów znajdziesz na familyinpoland.com. Jeśli ten materiał był dla Ciebie pomocny, zasubskrybuj Family in Poland, aby otrzymywać więcej praktycznych informacji o życiu i pracy w Polsce. Dziękujemy za obejrzenie!

bottom of page